Sifilis: maksud, tanda dan ujian

Sifilis ialah jangkitan kelamin yang mudah terlepas pandang. Tanda pertamanya tidak sakit dan hilang sendiri, dan ruam yang datang kemudian juga pudar tanpa rawatan. Sebab itulah kebanyakan sifilis dijumpai melalui ujian darah, bukan kerana simptom. Artikel ini menerangkan maksud sifilis, tandanya mengikut peringkat, dan cara membaca keputusan ujian.

Maksud sifilis

Sifilis ialah jangkitan bakteria yang disebabkan oleh Treponema pallidum. Ia merebak melalui sentuhan dengan luka sifilis semasa hubungan seks melalui faraj, dubur atau mulut, dan daripada ibu kepada bayi semasa mengandung. Ia boleh diubati sepenuhnya dengan antibiotik, terutamanya pada peringkat awal.

Tanda sifilis mengikut peringkat

Peringkat pertama

Kira-kira tiga minggu selepas jangkitan, walaupun boleh jadi seawal 10 hari atau selewat tiga bulan, satu luka kecil muncul di tempat bakteria masuk: kelamin, dubur atau mulut. Luka ini bulat, bertepi keras dan biasanya tidak sakit. Ia sembuh sendiri dalam tiga hingga enam minggu, dan jangkitan terus berjalan.

Peringkat kedua

Beberapa minggu hingga beberapa bulan kemudian, ruam boleh muncul, selalunya pada tapak tangan dan tapak kaki, dan biasanya tidak gatal. Ia boleh datang bersama demam, sakit tekak, keletihan, rambut gugur bertompok atau tompok putih lembap di mulut dan kelamin. Semua ini juga hilang sendiri.

Peringkat pendam

Tiada tanda langsung. Jangkitan kekal dalam badan dan hanya dapat dikesan melalui ujian darah. Peringkat ini boleh berlanjutan bertahun-tahun.

Peringkat lewat

Pada sebahagian orang yang tidak dirawat, bertahun-tahun kemudian, sifilis boleh merosakkan jantung, otak, saraf, mata dan tulang. Kerosakan ini kekal walaupun jangkitannya kemudian dirawat. Sifilis juga boleh menjejaskan otak, mata dan telinga pada mana-mana peringkat.

Ujian sifilis

Sifilis didiagnos melalui ujian darah. Ada dua jenis ujian, dan keputusan kedua-duanya dibaca bersama.

VDRL atau RPR

Ujian ini mengesan tindak balas badan terhadap jangkitan yang aktif. Keputusannya diberi dalam bentuk nilai, contohnya 1:8 atau 1:32. Semakin tinggi nilainya, semakin aktif jangkitan. Nilai ini juga digunakan untuk memantau sama ada rawatan berkesan. Kadang-kadang ujian ini positif walaupun tiada sifilis, contohnya semasa hamil atau pada penyakit autoimun, sebab itu ia perlu disahkan.

TPHA

Ujian ini mengesan antibodi khusus terhadap bakteria sifilis dan digunakan untuk mengesahkan diagnosis. Selepas pernah dijangkiti, TPHA biasanya kekal positif seumur hidup, walaupun jangkitan sudah sembuh.

Membaca keputusan ujian

• Kedua-dua negatif: tiada tanda sifilis, kecuali jangkitan itu sangat baru.
• VDRL atau RPR positif, TPHA positif: sifilis yang perlu dinilai dan biasanya dirawat.
• VDRL atau RPR negatif, TPHA positif: selalunya jangkitan lama yang sudah dirawat, tetapi doktor akan menilai sejarah anda.
• VDRL atau RPR positif, TPHA negatif: selalunya positif palsu, dan mungkin perlu diuji semula.

Keputusan ini panduan umum sahaja. Doktor membacanya bersama sejarah, simptom dan ujian lepas anda.

Bila ujian perlu diulang

Ujian darah mungkin masih negatif dalam beberapa minggu pertama selepas jangkitan. Jika pendedahan berlaku baru-baru ini, doktor mungkin meminta ujian diulang beberapa minggu kemudian.

Selepas rawatan, nilai VDRL atau RPR diperiksa semula dari semasa ke semasa untuk memastikan ia menurun. Butiran rawatan ada di halaman sifilis.

Siapa yang patut diuji

• sesiapa yang ada luka kelamin, ruam pada tapak tangan atau tapak kaki, atau pasangan yang disahkan ada sifilis
• sesiapa yang ada pasangan baharu atau lebih daripada seorang pasangan
• wanita hamil, kerana sifilis boleh dipindahkan kepada bayi
• pasangan yang akan berkahwin, sebagai sebahagian daripada saringan pra-perkahwinan

Sifilis kerap datang bersama jangkitan lain, jadi ujian HIV biasanya dibuat pada masa yang sama. Pakej ujian PMS di Chye Clinic bermula RM125, dan anda boleh datang tanpa temu janji.